map
Witamy w naszym serwisie. UWAGA aby uzyskać dostęp do wszystkich zasobów zaloguj się.
Twoja lokalizacja: Start / Baza wiedzy  /  e-Biuletyn KIDP  /  Komentarze podatkowe  /  Szczególne zasady powstawania obowiązku podatkowego w VAT obowiązujące od 1 stycznia 2014 r. na przykładach
Artykuły
Szczególne zasady powstawania obowiązku podatkowego w VAT obowiązujące od 1 stycznia 2014 r. na przykładach
 

Od 1 stycznia 2014 r. fundamentalnie zmienią się zasady powstawania obowiązku podatkowego w VAT. Zmiany dotyczyć również będą przepisów określających szczególne zasady powstawania obowiązku podatkowego obowiązujących przy dokonywaniu niektórych czynności. W niniejszym poradniku na przykładach omówione zostaną szczególne zasady powstawania obowiązku podatkowego w VAT, które będą obowiązywały od 1 stycznia 2014 r.

1. Wstęp

 

Od 1 stycznia 2014 r. czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje w sposób szczególny, podzielić będzie można na trzy grupy. Będą to:

1)  czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty,

2)  czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania części lub całości zapłaty albo wystawienia faktury, nie później jednak niż z chwilą upływu terminu wystawienia faktury,

3)  czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż z upływem terminu płatności.

Zauważyć przy tym warto, że czynności, dla których od 1 stycznia 2014 r. obowiązek podatkowy powstawać będzie w sposób szczególny będzie znacznie mniej niż obecnie. Od 1 stycznia 2014 r. obowiązek podatkowy nie będzie powstawać w sposób szczególny, między innymi, przy dostawach lokali i budynków, świadczeniu usług transportowych i spedycyjnych, dostawach wysyłkowych dokonywanych za zaliczeniem pocztowym oraz sprzedaży praw lub udzielania licencji i sublicencji, przeniesienia lub cesji praw autorskich, patentów, praw do znaków fabrycznych, handlowych, oddania do używania wspólnego znaku towarowego albo wspólnego znaku towarowego gwarancyjnego, albo innych pokrewnych praw.

2. Czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty

 

Od 1 stycznia 2014 r. obowiązek podatkowy z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty powstawać będzie dla pięciu rodzajów czynności. Będą to:

1)  dostawy towarów z tytułu wydania przez komitenta komisantowi na podstawie umowy komisu (obecnie obowiązek podatkowy z tytułu takich dostaw powstaje z chwilą otrzymania przez komitenta zapłaty za wydany towar, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dostawy towarów dokonanej przez komisanta),

2)  dostawy towarów z tytułu przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu własności towarów w zamian za odszkodowanie (w taki sam sposób obowiązek podatkowy powstaje obecnie),

3)  dostawy towarów dokonywane w ramach egzekucji przez administracyjne organy egzekucyjne oraz komorników sądowych (obecnie nie ma przepisu przewidującego szczególny sposób powstawania obowiązku podatkowego z tytułu takich dostaw),

4)  świadczenia na zlecenie sądów powszechnych, administracyjnych, wojskowych lub prokuratury usług związanych z postępowaniem sądowym lub przygotowawczym (w taki sam sposób obowiązek podatkowy powstaje obecnie), z wyłączeniem świadczenia usług, których miejsce świadczenia ustala się na zasadach ogólnych określonych przepisami art. 28b u.p.t.u., których nabycie stanowi import usług (obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia takich usług powstawać będzie na zasadach ogólnych),

5)  świadczenia usług zwolnionych od podatku zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 37-41 u.p.t.u. (zob. tabela; obecnie nie ma przepisu przewidującego szczególny sposób powstawania obowiązku podatkowego z tytułu takich dostaw).

 

Usługi zwolnione z VAT, dla których od 1 stycznia 2014 r. obowiązek podatkowy będzie powstawał z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty

 

1) usługi ubezpieczeniowe, usługi reasekuracyjne i usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, a także usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, z wyłączeniem zbywania praw nabytych w związku z wykonywaniem umów ubezpieczenia i umów reasekuracji;

2) usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę;

3) usługi w zakresie udzielania poręczeń, gwarancji i wszelkich innych zabezpieczeń transakcji finansowych i ubezpieczeniowych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług, a także zarządzanie gwarancjami kredytowymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę;

4) usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług;

5) usługi, w tym także usługi pośrednictwa, których przedmiotem są udziały w:

a) spółkach,

b) innych niż spółki podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną

- z wyłączeniem usług przechowywania tych udziałów i zarządzania nimi;

6) usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 211 z późn. zm.), z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie.

 

 

 Przykład

Podatnik prowadzący działalność w zakresie udzielania pożyczek udzieli w dniu 5 lutego stycznia 2014 r. miesięcznej pożyczki, tj. pożyczki z terminem płatności pożyczonej kwoty oraz odsetek upływającym 31 marca 2014 r. Załóżmy następnie, że pożyczka wraz z odsetkami nie zostanie spłacona w dniu 3 maja 2014 r. Dopiero wówczas powstanie obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia usługi udzielenia pożyczki (gdyby zastosowanie miały obecnie obowiązujące przepisy, obowiązek ten powstałby już w marcu 2014 r.).

 

We wskazanych przypadkach obowiązek podatkowy powstawał będzie w odniesieniu do otrzymanej kwoty. Oznacza to, że w przypadku otrzymywania części zapłaty obowiązek podatkowy powstawać będzie w odpowiedniej części,

 

 Przykład

Podatnik w dniu 28 marca 2014 r. odda samochód do komisu, a komisant sprzeda ten samochód dwa tygodnie później. Kwotę z tytułu sprzedaży samochodu komisant przekaże podatnikowi w połowie w dniu 20 kwietnia 2014 r., a w drugiej połowie w dniu 3 maja 2014 r. W tej sytuacji obowiązek podatkowy z tytułu dostawy samochodu dokonywanej przez podatnika na rzecz komisanta powstanie w połowie w dniu 20 kwietnia 2014 r., a w drugiej połowie w dniu 3 maja 2014 r.

 

Dodać należy, że również z chwilą otrzymania całości lub części należności powstawać będzie obowiązek podatkowy z tytułu otrzymania powiększających podstawę opodatkowania dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze. W tym zakresie nic się zatem nie zmieni (w takim sam sposób – mimo nieco innego brzmienia przepisów – obowiązek podatkowy w przypadku otrzymania powiększających podstawę opodatkowania dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze powstaje obecnie).

3. Czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania części lub całości zapłaty albo wystawienia faktury, nie później jednak niż z chwilą upływu terminu wystawienia faktury

 

Obowiązek podatkowy z tytułu trzech kategorii czynności powstawać będzie od 1 stycznia 2014 r. z chwilą otrzymania części lub całości zapłaty lub wystawienia faktury, nie później jednak niż z chwilą upływu terminu wystawienia faktury. Czynnościami tymi są:

1)  świadczenie usług budowlanych lub budowlano-montażowych,

2)  dostawy drukowanych książek oraz gazet, czasopism i magazynów (z wyłączeniem map i ulotek),

3)  czynności polegające na drukowaniu książek (z wyłączeniem map i ulotek) oraz gazet, czasopism i magazynów (z wyłączeniem świadczenia usług, których miejsce świadczenia ustala się na zasadach ogólnych określonych przepisami art. 28b u.p.t.u., których nabycie stanowi import usług).

Obowiązek podatkowy z tytułu wymienionych czynności powstawać będzie z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty tylko w zakresie, w jakim zapłata ta zostanie otrzymana przed wykonaniem usługi lub dokonaniem dostawy towaru. W pozostałym zakresie obowiązek podatkowy z tytułu wymienionych czynności powstawać będzie:

1)  z chwilą wystawienia faktury – jeżeli zostanie ona wystawiona przed upływem terminu do jej wystawienia,

2)  z chwilą upływu terminu do wystawienia faktury – jeżeli faktura nie zostanie wystawiona przed upływem tego terminu.

Dla wymienionych czynności obowiązywać będą przy tym różne terminy wystawiania faktur. Terminy te będą wynosić:

1)  30 dni od dnia wykonania usług – w przypadku świadczenia usług budowlanych oraz budowlano-montażowych,

2)  60 dni od dnia wydania towarów – dla dostaw drukowanych książek, gazet, czasopism i magazynów, jeżeli umowa nie przewiduje rozliczenia zwrotów wydawnictw,

3)  120 dni od pierwszego dnia wydania towarów - dla dostaw drukowanych książek, gazet, czasopism i magazynów, jeżeli umowa przewiduje rozliczenie zwrotów wydawnictw,

4)  90 dni od dnia wykonania czynności – dla czynności polegających na drukowaniu książek, gazet, czasopism i magazynów.

Terminy powyższe są takie same jak istniejące obecnie w przepisach określających zasady powstawania obowiązku podatkowego dla wymienionych czynności. Istnieje zatem pewne podobieństwo między obecnymi zasadami powstawania obowiązku podatkowego dla tych czynności, a zasadami, które obowiązywać będą od 1 stycznia 2014 r. Istnieć jednak będą również fundamentalne różnice, które przedstawia poniższa tabela.

 

Rodzaj czynności

 

 Sposób powstawania obowiązku podatkowego do końca 2013 r.

 

 Sposób powstawania obowiązku podatkowego od 1 stycznia 2014 r.

 

świadczenie usług budowlanych oraz budowlano-montażowych

 

 z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30 dnia, licząc od dnia wykonania usług

 

 • z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty - w zakresie, w jakim zapłata ta zostanie otrzymana przed wykonaniem usługi

• z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż 30 dnia, licząc od dnia wykonania usługi – w pozostałym zakresie

 

dostawy drukowanych książek, gazet, czasopism i magazynów, dla których umowa nie przewiduje rozliczenia zwrotów wydawnictw

 

 z chwilą wystawienia faktury lub otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu dostawy, nie później jednak niż 60 dnia, licząc od dnia wydania tych towarów

 

 • z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty - w zakresie, w jakim zapłata ta zostanie otrzymana przed dokonaniem dostawy (wydaniem towarów)

• z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż 60 dnia, licząc od dnia dokonania dostawy – w pozostałym zakresie

 

dostawy drukowanych książek, gazet, czasopism i magazynów, dla których umowa nie przewiduje rozliczenia zwrotów wydawnictw

 

 z chwilą wystawienia faktury lub otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu dostawy, nie później jednak niż 120 dnia, licząc od pierwszego dnia wydania tych wydawnictw

 

 • z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty - w zakresie, w jakim zapłata ta zostanie otrzymana przed dokonaniem dostawy (wydaniem towarów)

• z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż 120 dnia, licząc od pierwszego dnia wydania towarów – w pozostałym zakresie

 

czynności polegające na drukowaniu książek, gazet, czasopism i magazynów

 

 z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 90 dnia, licząc od dnia wykonania czynności

 

 • z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty - w zakresie, w jakim zapłata ta zostanie otrzymana przed wykonaniem tych czynności,

• z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż 90 dnia, licząc od dnia wykonania tych czynności – w pozostałym zakresie

 

 

 Przykład

W dniu 28 lutego 2014 r. podatnik wykona usługę budowlaną. W tym samym dniu podatnik wystawił fakturę dokumentującą tę usługę z terminem płatności 15 marca 2014 r. Nabywca usługi opłaci ją częściowo (w 60%) w dniu 13 marca 2014 r., w pozostałej zaś części w dniu 5 kwietnia 2014 r. Mimo to obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia usługi budowlanej powstanie już w dniu 28 lutego 2014 r., tj. w dniu wystawienia faktury (inaczej rzecz by się miała w analogicznej sytuacji mającej miejsce w 2013 r.; obowiązek podatkowy powstałby wówczas w 60% w dniu 13 marca 2013 r., zaś w pozostałych 40% w dniu 30 marca 2013 r.).

 

4. Czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż z upływem terminu płatności

 

Trzecią grupę czynności, dla których obowiązek podatkowy powstawać będzie od 1 stycznia 2014 r. w sposób szczególny, stanowią czynności, dla których obowiązek podatkowy powstawać będzie z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż z upływem terminu płatności. Do czynności tych należą:

1)  dostawy energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego,

2)  świadczenie usług (z wyłączeniem świadczenia usług, których miejsce świadczenia ustala się na zasadach ogólnych określonych przepisami art. 28b u.p.t.u., których nabycie stanowi import usług):

– telekomunikacyjnych i radiokomunikacyjnych,

– wymienionych w poz. 140-153, 174 i 175 załącznika nr 3 do u.p.t.u. (chodzi o usługi związane z uzdatnianiem i dostarczaniem wody, usługi związane z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków, usługi związane z odpadami, usługi zamiatania śmieci i usuwania śniegu oraz pozostałe usługi sanitarne),

– najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze,

– ochrony osób oraz usług ochrony, dozoru i przechowywania mienia,

– stałej obsługi prawnej i biurowej,

– dystrybucji energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego.

Dla większości wymienionych czynności obowiązek podatkowy powstaje w sposób szczególny również obecnie (wyjątek stanowią usługi dystrybucji energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego). Szczególny sposób powstawania obowiązku podatkowego obowiązujący dla tych czynności różnić się będzie od obecnie obowiązującego. Różnice w tym zakresie przedstawia poniższa tabela.

 

Rodzaj czynności

 

 Sposób powstawania obowiązku podatkowego do końca 2013 r.

 

 Sposób powstawania obowiązku podatkowego od 1 stycznia 2014 r.

 

• dostawy energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego

• świadczenie usług telekomunikacyjnych i radiokomunikacyjnych,

• świadczenie usług wymienionych w poz. 140-153, 174 i 175 załącznika nr 3 do u.p.t.u.

 

 • z chwilą upływu terminu płatności, jeżeli został on określony w umowie właściwej dla rozliczeń z tytułu tych czynności,

• z chwilą sprzedaży żetonów, kart telefonicznych lub innych jednostek uprawniających do korzystania z usług telekomunikacyjnych w systemie przedpłaconym – w przypadku sprzedaży usług telekomunikacyjnych realizowanych przy użyciu odpowiednio żetonów, kart lub innych jednostek

• na zasadach ogólnych – w pozostałym zakresie

 

 z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż z upływem terminu płatności

 

• świadczenie usług najmu, dzierżawy, leasingu oraz usług o podobnym charakterze,

• świadczenie usług ochrony osób oraz usług ochrony, dozoru i przechowywania mienia,

• świadczenie usług stałej obsługi prawnej i biurowej

 

 z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż z upływem terminu płatności określonego w umowie lub fakturze

 

 z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż z upływem terminu płatności

 

świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego

 

 na zasadach ogólnych

 

 z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż z upływem terminu płatności

 

 

 Przykład

Podatnik świadczy usługi najmu. Faktury za najem podatnik wystawia pod koniec miesiąca poprzedzającego dany miesiąc z terminem płatności upływającym 15 dnia rozliczanego miesiąca. Fakturę za luty 2014 r. podatnik wystawi w dniu 30 stycznia 2014 r. Obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia usługi najmu w lutym powstanie w takiej sytuacji u podatnika już w dniu 30 stycznia 2014 r. (niezależnie od tego kiedy najemca zapłaci czynsz za luty, w szczególności od tego czy uczyni to w terminie płatności).

 

Podkreślić należy, że – w odróżnieniu od stanu obecnie obowiązującego – od 1 stycznia 2014 r. na powstawanie obowiązku podatkowego z tytułu świadczenia usług najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze, usług ochrony osób, usług ochrony, dozoru i przechowywania mienia oraz usług stałej obsługi prawnej i biurowej nie będzie miał znaczenia moment otrzymania części lub całości zapłaty.

 

 Przykład

Wróćmy do poprzedniego przykładu i załóżmy, że podatnik czynsz za luty 2014 r. otrzyma już w dniu 15 stycznia 2014 r. (w związku z wyjazdem najemcy). Inaczej niż obecnie, nie przyspieszy to powstania obowiązku podatkowego. Obowiązek ten powstanie w dacie wystawienia faktury, tj. w dniu 30 stycznia 2014 r. Ewentualne wystawienie tej faktury w lutym spowodowałoby, że obowiązek podatkowy powstałby również w lutym 2014 r. (mimo otrzymania czynszu najmu za luty w styczniu 2014 r.).

 

5. Przepisy przejściowe

 

Obowiązek podatkowy na nowych zasadach powstawał będzie w stosunku do czynności wykonanych od dnia 1 stycznia 2014 r. W przypadku czynności wykonanych przed tym dniem obowiązek podatkowy powstawać ma na obecnych zasadach.

 

 Przykład

W dniu 31 grudnia 2013 r. podatnik wykona usługę budowlaną. Usługę tę podatnik udokumentuje fakturą wystawioną w dniu 2 stycznia 2014 r. Zapłatę za wykonanie tej usługi podatnik otrzymani 20 stycznia 2014 r. Obowiązek podatkowy powstanie w tej sytuacji zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami w dniu 20 stycznia 2014 r. (w dniu otrzymania zapłaty przed upływem 30. dnia, licząc od dnia wykonania usługi), a nie w dniu 2 stycznia 2014 r. (w dniu wystawienia faktury).

 

Na potrzeby powyższego przepisu:

1)  czynność, dla której w związku z jej wykonywaniem ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, uznawać się będzie za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia wykonywania tej czynności,

2)  czynność wykonywaną w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla której w związku z jej wykonywaniem w danym roku nie upływają terminy płatności lub rozliczeń, uznawać się będzie za wykonaną z upływem każdego roku podatkowego, do momentu zakończenia wykonywania tej czynności.

 

 Przykład

Podatnik świadczy usługi najmu w miesięcznych, kalendarzowych okresach rozliczeniowych. Czynsz za najem płatny jest „z dołu", tj. do 10 dnia miesiąca następującemu po zakończeniu miesiąca, za który płacony jest czynsz. Czynsz za grudzień 2013 r. podatnik otrzyma w dniu 5 stycznia 2014 r. Spowoduje to powstanie obowiązku podatkowego w tym właśnie dniu (niezależnie od tego kiedy podatnik wystawi fakturę), a więc zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami.

 

Szczególny przepis przejściowy dotyczył będzie czynności świadczonych na podstawie umowy określającej terminy płatności dostaw energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego, świadczenia usług telekomunikacyjnych i radiokomunikacyjnych oraz świadczenia usług wymienionych w poz. 140-153, 174 i 175 załącznika nr 3 do u.p.t.u. W przypadku takich czynności, dla których do 31 grudnia 2013 r. wystawiona zostanie faktura, obowiązek podatkowy powstawać będzie z chwilą upływu terminu płatności, jeżeli został on określony w umowie właściwej dla rozliczeń z tytułu wykonywania tych czynności.

 

 Przykład

Spółka świadcząca usługi dostępu do internetu wystawia faktury za kwartały z góry. Faktury za pierwszy kwartał 2014 r. spółka wystawi pod koniec grudnia 2014 r. (zgodnie z umową, termin płatności tych faktur to 5 dzień danego miesiąca). Obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia usług dostępu do internetu w zakresie udokumentowanym powyższymi fakturami powstawać będzie na obecnie obowiązujących zasadach, czyli z chwilą upływu terminu płatności (mimo, że od Nowego Roku obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia usług dostępu do internetu powstawać będzie z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż z upływem terminu płatności).

 

Podstawa prawna:

– art. 19a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2014 r.,

– art. 7 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 35 z późn. zm.).

Tomasz Krywan, doradca podatkowy (nr wpisu 11058). Specjalista w zakresie prawa podatkowego. Autor wielu praktycznych odpowiedzi na pytania z zakresu prawa podatkowego i licznych komentarzy podatkowych.
Opcja dodawania komentarzy jest zarezerwowana wyłącznie dla zarejestrowanych użytkowników.
Aby się zalogować kliknij.
Kategorie:
Strona główna
Najpopularniejsze:
Logowanie
Pomoc
Login
Hasło
Publikować mogą tylko zalogowani użytkownicy. Aby się zalogować użyj swojego loginu i hasła z mdoradcy.
BIP
Powered by multiCMS :: Projekt i wykonanie BerMar multimedia :: © Krajowa Izba Doradców Podatkowych
Start   ::   START BIZNES   ::   Kontakt